Γιατρέ τι είναι αυτό που περνάω; Είναι απλό κρυολόγημα; Είναι γρίπη; Είναι COVID; Η σύγχυση είναι απολύτως λογική, γιατί οι λοιμώξεις του αναπνευστικού συνυπάρχουν, κυκλοφορούν ταυτόχρονα και σε πολλά σημεία μοιάζουν. Υπάρχουν όμως ουσιαστικές διαφορές που αξίζει να κατανοούμε, όχι για να πανικοβαλλόμαστε, αλλά για να ξέρουμε πότε κάτι είναι ήπιο και πότε χρειάζεται προσοχή.
Το κοινό κρυολόγημα είναι η πιο συχνή λοίμωξη του αναπνευστικού. Προκαλείται κυρίως από ρινοϊούς αλλά και από άλλους ιούς. Συνήθως ξεκινά ήπια, με φτέρνισμα, μπούκωμα, καταρροή, ελαφρύ πονόλαιμο και μια γενική ενόχληση. Ο πυρετός είτε δεν υπάρχει είτε είναι χαμηλός. Η κόπωση είναι ήπια και ο ασθενής μπορεί να λειτουργεί σχετικά φυσιολογικά. Το κρυολόγημα δεν καθηλώνει. Η πορεία του είναι αυτοϊώμενη και μέσα σε λίγες ημέρες υποχωρεί. Δεν προκαλεί σοβαρές επιπλοκές σε υγιή άτομα και δεν συνοδεύεται από έντονη μυαλγία ή βαριά κακουχία. Είναι ενοχλητικό αλλά όχι απειλητικό.
Η γρίπη είναι κάτι τελείως διαφορετικό. Δεν είναι απλώς ένα βαρύτερο κρυολόγημα. Η έναρξή της είναι συνήθως απότομη. Ο ασθενής μπορεί να θυμάται την ώρα που άρχισε να νιώθει άρρωστος. Ο πυρετός ανεβαίνει γρήγορα και συχνά ξεπερνά τους 38 με 39 βαθμούς. Η κόπωση είναι έντονη, οι μυϊκοί πόνοι γενικευμένοι, το κεφάλι βαρύ, και υπάρχει μια χαρακτηριστική αίσθηση εξάντλησης. Πολλοί λένε δεν μπορώ να σηκωθώ από το κρεβάτι. Ο βήχας μπορεί να εμφανιστεί νωρίς, αλλά συνήθως η γενική κακουχία είναι το κυρίαρχο σύμπτωμα. Η γρίπη δεν είναι αθώα. Σε ηλικιωμένους, καρδιοπαθείς, διαβητικούς, ανοσοκατεσταλμένους και εγκύους μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, όπως πνευμονία ή απορρύθμιση χρόνιων νοσημάτων. Γι’ αυτό και ο εμβολιασμός έχει σημασία, όχι γιατί αποτρέπει κάθε λοίμωξη, αλλά γιατί μειώνει τη σοβαρότητα και τις επιπλοκές.
Η COVID 19 βρίσκεται κάπου ανάμεσα αλλά και πέρα από αυτά τα δύο. Στην αρχή της πανδημίας είχε πολύ χαρακτηριστικά συμπτώματα, όπως απώλεια όσφρησης και γεύσης. Σήμερα η εικόνα έχει αλλάξει, κυρίως λόγω της ανοσίας του πληθυσμού και των μεταλλάξεων. Μπορεί να μοιάζει με γρίπη ή με βαρύ κρυολόγημα. Μπορεί να ξεκινήσει με πονόλαιμο, καταρροή, βήχα, πυρετό και κόπωση. Αυτό που τη διαφοροποιεί είναι ότι συχνά συνοδεύεται από πιο παρατεταμένη κόπωση, αίσθημα δύσπνοιας ή βάρος στο στήθος, και μια γενική αίσθηση ότι το σώμα δεν επανέρχεται εύκολα. Σε ορισμένους, ακόμα και μετά την οξεία φάση, επιμένει για εβδομάδες μια δυσανεξία στην κόπωση, εγκεφαλική ομίχλη ή ταχυκαρδίες.
Ένα ακόμα στοιχείο που διαχωρίζει τις τρεις λοιμώξεις είναι η χρονική εξέλιξη. Το κρυολόγημα κορυφώνεται γρήγορα και υποχωρεί σταδιακά. Η γρίπη κρατά συνήθως μία εβδομάδα, με τις πρώτες τρεις έως τέσσερις ημέρες να είναι οι πιο βαριές. Η COVID μπορεί να έχει πιο απρόβλεπτη πορεία, με ήπια αρχή και επιδείνωση μετά από μερικές ημέρες ή με συμπτώματα που επιμένουν περισσότερο από το αναμενόμενο.
Στην καθημερινή πράξη, αυτό που έχει σημασία δεν είναι μόνο να βρούμε το όνομα του ιού, αλλά να αξιολογήσουμε τη βαρύτητα. Υψηλός πυρετός που δεν πέφτει, έντονη δύσπνοια, πόνος στο στήθος, σύγχυση, εμμένουσα αδυναμία ή επιδείνωση αντί για βελτίωση είναι καμπανάκια, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για γρίπη ή COVID. Αντίθετα, ήπια συμπτώματα χωρίς πυρετό ή με χαμηλό πυρετό, καλή γενική κατάσταση και σταδιακή βελτίωση παραπέμπουν περισσότερο σε κοινό κρυολόγημα.
Ζούμε σε μια περίοδο όπου οι ιοί δεν εξαφανίστηκαν μετά την πανδημία. Συνυπάρχουν και μας δοκιμάζουν. Η γνώση μάς βοηθά να μην πανικοβαλλόμαστε αλλά και να μην υποτιμούμε. Το σώμα μας συνήθως ξέρει να μας δείχνει πότε κάτι είναι απλό και πότε χρειάζεται προσοχή. Το ζητούμενο είναι να το ακούμε και να παρεμβαίνουμε έγκαιρα, όχι με φόβο αλλά με ψυχραιμία και σωστή πληροφόρηση
Η μη επαρκής πρόληψη αντανακλά την έντονη κυκλοφορία του ιού στην κοινότητα και προϊδεάζει για τη σημαντική επιβάρυνση των παιδιατρικών ιατρείων και των Τμημάτων Επειγόντων.
Η εποχική γρίπη εμφανίζει ετήσια επίπτωση περίπου 20-30% στα παιδιά και 5-10% στους ενήλικες.
Ο βασικός δείκτης αναπαραγωγής (R₀) της γρίπης Α κυμαίνεται μεταξύ 1,3–1,8, με τα παιδιά να αποτελούν τον κύριο παράγοντα μετάδοσης λόγω στενών επαφών και παρατεταμένης ιοαπέκκρισης.
🆘Η μεταδοτικότητα ξεκινά 24 ώρες πριν την έναρξη των συμπτωμάτων και διαρκεί συνήθως 5–7 ημέρες στους ενήλικες, ενώ στα παιδιά μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει τις 10 ημέρες, ιδιαίτερα στα μικρότερα ή ανοσοκατεσταλμένα.
Βασικά μέτρα πρόληψης αποτελούν η απομόνωση παιδιών με πυρετό, η χρήση μάσκας σε χώρους παροχής υγείας, η συχνή υγιεινή των χεριών, ο επαρκής αερισμός κλειστών χώρων και ο ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός.
World Health Organization (WHO). Influenza (Seasonal)
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Influenza Transmission & Clinical Features
European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Factsheet about seasonal influenza
Lessler J et al. Incubation periods and transmission dynamics of influenza. Lancet Infect Dis
Cauchemez S et al. Role of children in the transmission of influenza. PNAS.
Συντάκτης : Μαριαλένα Ματσούκα
